Gode råd vegg i vegg

Ved kontoret i Sogndal er eigedomsmeklar MNEF Olav Skjeldestad, kunderådgjevar Stine Thue og forsikringsrådgjevar Knut Idar Kristoffersen klare til å hjelpe deg gjennom heile kjøpsprosessen. 

På bustadjakt? Hos oss sit meklarane og rådgjevarane vegg i vegg, klare til å gi deg gode råd gjennom heile kjøpsprosessen.

Kunderådgjevar i Sparebanken Sogn og Fjordane, Stine Thue fortel at mange av kundane som er på jakt etter leilegheit eller hus, ofte er usikre på korleis dei skal gå fram i kjøpsprosessen.

Korleis få lån?

– Mange er nok litt usikre, og det kan gjelde både dei som kjøper si første leilegheit og dei som er på jakt etter noko litt større. For oss er ingen spørsmål dumme, og jobben min er å hjelpe dei til å realisere bustaddraumen og sikre at økonomien deira er rusta til å handtere eit lån, seier Thue.

Under møtet vil banken hjelpe deg med å finne ut kor mykje lån økonomien din kan tole. Det vert teke utgangspunkt i inntekta di, før alle utgifter trekkast frå for å finne din beteningsevne for lånet – medrekna ein viss renteoppgang.
– Til lånemøtet er det viktig at du tek med skattemelding frå siste året, samt dei siste to-tre lønnsslippane som viser inntekt og tilsettingsforhold, forklarer Thue.

Hos Sparebanken Sogn og Fjordane kan du også søke om lån på nett.
Vi tilbyr ulike typar bustadlån ut i frå alder og behov, og om du ønskjer det kan du fylle ut ein elektronisk lånesøknad rett frå sofakroken.

I kredittvurderinga vil faste utgifter og gjeld du har frå før av, redusere lånemoglegheitene, ettersom du vil ha mindre att til å betene bustadlånet. Har ein til dømes studielån, vil ein utgangspunktet få noko mindre i lån, det same gjeld dersom ein har bil.

Finansieringsbevis
Etter kredittvurderinga tek banken ei avgjersle om eit bestemt lånebeløp. Etter dette står det berre att å få finansieringsbevis som gjer det mogleg for deg å by på draumebustaden. Dette er bankens stadfesting på at du har fått innvilga lån, kor mykje du kan kjøpe for og eventuelle vilkår på kva type objekt du kan by på.

Vising

Når du er i ein kjøpsprosess er det viktig at du skaffar deg oversikt på marknaden, forklarer eigedomsmeklar MNEF Olav Skjeldestad.
–  Følg med på kva som ligg ute til sal, gå på fleire visingar og sjå kva liknande bustadar går for. På denne måten får du eit betre bilete på om bustaden du er interessert i ligg på eit rimeleg nivå, seier Skjeldestad.

Her er sjekklista du bør du ha med deg til visinga. 

På vising er det fleire ting ein bør undersøkje og ein har gjerne avgrensa med tid. Samstundes er det snakk om ei stor investering, som kanskje skal vare resten av livet. Derfor er det lurt å førebu seg godt. Dersom det er ein verditakst som ligg ved salsoppgåva, vil du finne mykje informasjon der, men ver klar over at ein verditakst likevel ikkje er ein grundig tilstandsarapport/bustadsalsrapport. Der verditaksten har svakheiter, er det kjøpar som må stille spørsmål og avdekke manglar. Etter visning kan det vere lurt å få hjelp frå fagfolk til å lage budsjett over ting som må utbetrast.

Bodrunde

– I mine auge er bodrunden kanskje den mest spennande delen av bustadjakta, seier Skjeldestad. Også her har meklaren nokre råd å kome med:

  • Ver førebudd før bodrunden. Sett deg ei maksgrense for kor mykje du kan by, og hald deg til den.
  • Ver tilgjengeleg for meklar under bodrunden. Det er meklaren som er mellomledd mellom deg og seljar, derfor er det viktig at han eller ho får tak i deg.
  • Akseptfristane på boda bør ikkje vere for lange. Meklar vil halde deg oppdatert på kva andre bod som kjem inn, samt gi råd om kor lang akseptfrist du bør ha på boda dine. Meklar må sjekke finansieringa på boda som kjem inn, og dersom det vert gjeve for kort frist i eit bod kan ein risikere at seljar ikkje får tatt stilling til bodet. Seljar må akseptere bodet innan fristen, og det kan vere lurt å ikkje sette for lange fristar heller.
  • Ikkje vent for lenge med å leggje inn bod. Meklar må få ei skriftleg tilbakemelding frå seljar før fristen i eit bod går ut, og må starte prosessen med dette før fristen går ut. Dersom du ventar for lenge med å leggje inn bod risikerer du at bodet kjem for seint inn til å bli med i bodrunden, og at draumebustaden allereie er seld. Skulle du kome veldig tett opp i fristen bør du ringe meklar for å sikre at bodet er motteke innanfor fristen.
  • Hald dine økonomiske rammer for deg sjølv. Meklaren representerer i hovudsak seljar, og det kan derfor vere lurt å ikkje avsløre kor langt du er villig til å strekke deg.
  • Ikkje by på fleire bustadar samtidig. Eit bod er juridisk bindande, er du då uheldig kan du risikere å sitte med to bustadar og dei økonomiske forpliktingane dette inneberer. Det finst ikkje angrerett når det kjem til kjøp og sal av fast eigedom, så her gjeld det å ikkje gå på ein smell.
  • Følg magekjensla! Har du ei dårleg kjensle på bustaden, må du spørje deg sjølv om dette er den rette bustaden for deg. Draumebustaden vil dukke opp før eller seinare, så det kan vere lurt å ha litt is i magen.

Forsikring

Når kjøpet er i boks, er det viktig å tenke på forsikring.
– Det er ei stor investering du har gjort, og skulle noko skje, er det viktig at bustaden er forsikra, fortel forsikringsrådgjevar Knut Idar Kristoffersen.

Dersom du er 35 år i dag, er det 0,5 % sjanse for at huset ditt brenn ned. Det er derimot 40-45% sjanse for at du blir ufør før du fyller 67 år.

– Uføre- og livsforsikring er begge forsikringar ein ønskjer å aldri måtte nytte seg av, men det kan ha store konsekvensar å stå utan dersom ein skulle vere så uheldig og oppleve dette, seier Kristoffersen og trekk fram tre viktige forsikringar du som huseigar bør ha:

Hus- og innbuforsikring
Husforsikringa dekker sjølve bygget og eigedomen, mens innbuforsikringa dekker alle eigedelane dine i huset. Det er altså desse forsikringane som gir deg økonomisk sikkerheit dersom du skulle bli utsett for til dømes brann, tjuveri eller vasskade.

Uføreforsikring
Om du skulle bli ufør, vil du få ei lågare inntekt i støtte samanlikna med det du har i jobb. Denne forskjellen i inntekt kan gjere at du ikkje lenger klarer å betene bustadlånet, og dermed ender opp med å måtte flytte. Med uføreforsikring blir gapet i inntekt dekka av utbetaling frå forsikringsselskapet slik at du kan oppretthalde betalingsevna.

Dødsfallsforsikring
Med dødsfallsforsikring kan ein unngå at arvingar blir sitjande igjen med gjeld dersom det verste skulle skje. Dødsfallsforsikring gir dei etterlatte ein viktig økonomisk tryggleik dersom du skulle dø. Det er tungt nok å miste nokon vi er glad i. Det blir ekstra tungt og måtte forhalde seg til økonomiske utfodringar i tillegg. Storleiken på forsikringa vel du sjølv.

Desse forsikringane bør du diskutere med rådgjevaren din etter du har kjøpt deg leilegheit eller hus.